Co pokazują badania

Tesamorelinę testowano przede wszystkim przeciw głębokiemu tłuszczowi brzusznemu u osób z HIV. Mniejsze badania dotyczyły stłuszczenia wątroby i pamięci u starszych dorosłych.

Badania, które dały zatwierdzenie

• Pierwsze badanie fazy 3 (N Engl J Med, 2007): 412 dorosłych z HIV i nadmiarem tłuszczu brzusznego dostawało codziennie tesamorelinę lub placebo przez 26 tygodni. Tłuszcz trzewny spadł o około 15% przy tesamorelinie i wzrósł o 5% przy placebo, a trójglicerydy się obniżyły. IGF-1 wzrósł o około 81%.
• Przedłużenie (AIDS, 2008): osoby kontynuujące leczenie miały nadal około 18% mniej tłuszczu trzewnego po pełnym roku, bez pogorszenia poziomu cukru. U tych, którzy przeszli na placebo, tłuszcz wrócił.
• Oba badania razem (J Clin Endocrinol Metab, 2010): u 806 pacjentów tesamorelina zmniejszyła tłuszcz trzewny, prawie nie zmieniając tłuszczu pod skórą. Pacjenci i lekarze także lepiej oceniali wygląd brzucha.
• Kto korzysta (Clin Infect Dis, 2012): badacze porównali osoby, które straciły co najmniej 8% tłuszczu trzewnego, z tymi, którym się to nie udało. W pierwszej grupie poprawiły się tłuszcze we krwi i kontrola cukru, a u pozostałych cukier lekko wzrósł.

Tłuszcz w wątrobie

• Badanie pilotażowe (JAMA, 2014): u 50 osób z HIV sześć miesięcy tesamoreliny zmniejszyło zarówno tłuszcz trzewny, jak i tłuszcz w wątrobie w porównaniu z placebo.
• Badanie stłuszczenia wątroby (Lancet HIV, 2019): 61 dorosłych z HIV i stłuszczeniem wątroby leczono przez rok. W porównaniu z placebo tłuszcz w wątrobie spadł o około 37% względem stanu wyjściowego, a 35% grupy tesamoreliny znalazło się poniżej progu stłuszczenia, wobec 4% przy placebo. Komentarz opublikowany równolegle nazwał wyniki obiecującymi, ale wezwał do dłuższych badań.

Pamięć i starzejący się mózg

W badaniu z 2012 roku na University of Washington 152 dorosłych w wieku od 55 do 87 lat, część z łagodnymi kłopotami z pamięcią, stosowało tesamorelinę lub placebo przez 20 tygodni. Grupa tesamoreliny lepiej wypadła w testach planowania i elastyczności myślenia. Małe badanie pilotażowe z 2026 roku z udziałem 22 osób przez 10 tygodni nie wykazało wyraźnych zmian w standardowych testach, choć komputerowa analiza obrazów mózgu wskazała pewne różnice.

Nowsze prace

Metaanaliza z 2026 roku objęła cztery badania z randomizacją i 909 pacjentów. Potwierdziła mniej tłuszczu trzewnego, mniejszy obwód talii i więcej beztłuszczowej masy ciała, ale też więcej wczesnych rezygnacji z powodu działań niepożądanych. Badanie TRIUMPH, opublikowane jako protokół w 2026 roku, sprawdza tesamorelinę połączoną z ćwiczeniami u 100 starszych osób z HIV, które są kruche lub zagrożone kruchością.

Luki w dowodach

• Duże badania trwały najwyżej rok, więc długoterminowy wpływ na serce jest nieznany.
• Większość uczestników stanowili mężczyźni z HIV, a niewiele badań dotyczyło innych grup.
• Tłuszcz trzewny wracał po zakończeniu leczenia.
• Badania nad wątrobą i pamięcią były małe i wymagają potwierdzenia.

Podsumowując

Tesamorelina niezawodnie zmniejsza głęboki tłuszcz brzuszny u dorosłych z HIV i może też obniżać tłuszcz w wątrobie. Nigdy nie wykazano, by przekładało się to na mniej zawałów czy lepsze zdrowie w dłuższym czasie, i właśnie tę wątpliwość podnieśli europejscy eksperci.

Bibliografia

1. Falutz J, Allas S, Blot K, et al. Metabolic effects of a growth hormone-releasing factor in patients with HIV. N Engl J Med. 2007;357:2359-2370. PMID 18057338
2. Falutz J, Allas S, Mamputu JC, et al. Long-term safety and effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analogue, in HIV patients with abdominal fat accumulation. AIDS. 2008;22:1719-1728. PMID 18690162
3. Falutz J, Mamputu JC, Potvin D, et al. Effects of tesamorelin (TH9507), a growth hormone-releasing factor analog, in human immunodeficiency virus-infected patients with excess abdominal fat: a pooled analysis of two multicenter, double-blind placebo-controlled phase 3 trials with safety extension data. J Clin Endocrinol Metab. 2010;95:4291-4304. PMID 20554713
4. Spooner LM, Olin JL. Tesamorelin: a growth hormone-releasing factor analogue for HIV-associated lipodystrophy. Ann Pharmacother. 2012;46:240-247. PMID 22298602
5. Stanley TL, Falutz J, Marsolais C, et al. Reduction in visceral adiposity is associated with an improved metabolic profile in HIV-infected patients receiving tesamorelin. Clin Infect Dis. 2012;54:1642-1651. PMID 22495074
6. Baker LD, Barsness SM, Borson S, et al. Effects of growth hormone-releasing hormone on cognitive function in adults with mild cognitive impairment and healthy older adults: results of a controlled trial. Arch Neurol. 2012;69:1420-1429. PMID 22869065
7. Stanley TL, Feldpausch MN, Oh J, et al. Effect of tesamorelin on visceral fat and liver fat in HIV-infected patients with abdominal fat accumulation: a randomized clinical trial. JAMA. 2014;312:380-389. PMID 25038357
8. Stanley TL, Fourman LT, Feldpausch MN, et al. Effects of tesamorelin on non-alcoholic fatty liver disease in HIV: a randomised, double-blind, multicentre trial. Lancet HIV. 2019;6:e821-e830. PMID 31611038
9. Audsley J, Sasadeusz J, Lewin SR. Tesamorelin, liver fat, and NAFLD in the setting of HIV. Lancet HIV. 2019;6:e808-e809. PMID 31611037
10. Stewart CE, French KP, Wright TJ, et al. The effect of growth hormone-releasing hormone on cognition and brain connectivity in adults with cognition ranging from normal to mild cognitive impairment. eNeurologicalSci. 2026;44:100616. PMID 42382101
11. Erlandson KM, Gustafson L, Johnson JE, et al. Tesamorelin as an adjunct to exercise for improving physical function in HIV (TRIUMPH): a clinical trial protocol. BMJ Open. 2026;16:e120740. PMID 42419889
12. Ditta AM, Naeem RM, Sami MM, et al. Efficacy and safety of tesamorelin in people living with HIV (PLWH) with lipodystrophy: a systematic review and meta-analysis. J Int Assoc Provid AIDS Care. 2026;25:23259582261475549. PMID 42538058