Τι δείχνουν οι μελέτες

Η τεσαμορελίνη δοκιμάστηκε κυρίως κατά του βαθύ κοιλιακού λίπους σε άτομα με HIV. Μικρότερες μελέτες εξέτασαν το λιπώδες ήπαρ και τη μνήμη σε μεγαλύτερους ενήλικες.

Οι μελέτες για την έγκριση

• Πρώτη μελέτη φάσης 3 (N Engl J Med, 2007): 412 ενήλικες με HIV και περιττό κοιλιακό λίπος έλαβαν καθημερινά τεσαμορελίνη ή εικονικό φάρμακο για 26 εβδομάδες. Το σπλαχνικό λίπος μειώθηκε περίπου 15% με την τεσαμορελίνη και αυξήθηκε 5% με το εικονικό, ενώ τα τριγλυκερίδια έπεσαν. Το IGF-1 ανέβηκε περίπου 81%.
• Επέκταση (AIDS, 2008): όσοι συνέχισαν τη θεραπεία είχαν ακόμη περίπου 18% λιγότερο σπλαχνικό λίπος μετά από έναν ολόκληρο χρόνο, χωρίς χειρότερο σάκχαρο. Σε όσους πέρασαν σε εικονικό φάρμακο, το λίπος επέστρεψε.
• Οι δύο μελέτες μαζί (J Clin Endocrinol Metab, 2010): σε 806 ασθενείς η τεσαμορελίνη μείωσε το σπλαχνικό λίπος, αφήνοντας σχεδόν αμετάβλητο το λίπος κάτω από το δέρμα. Ασθενείς και γιατροί αξιολόγησαν επίσης καλύτερα την εμφάνιση της κοιλιάς.
• Ποιος ωφελείται (Clin Infect Dis, 2012): οι ερευνητές σύγκριναν όσους έχασαν τουλάχιστον 8% του σπλαχνικού λίπους με όσους δεν τα κατάφεραν. Στην πρώτη ομάδα βελτιώθηκαν τα λιπίδια και ο έλεγχος του σακχάρου, ενώ στους υπόλοιπους το σάκχαρο ανέβηκε ελαφρά.

Λίπος στο ήπαρ

• Πιλοτική μελέτη (JAMA, 2014): σε 50 άτομα με HIV, έξι μήνες τεσαμορελίνης μείωσαν τόσο το σπλαχνικό όσο και το ηπατικό λίπος σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο.
• Μελέτη λιπώδους ήπατος (Lancet HIV, 2019): 61 ενήλικες με HIV και λιπώδες ήπαρ έλαβαν θεραπεία για έναν χρόνο. Σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, το λίπος στο ήπαρ μειώθηκε περίπου 37% από την αρχική τιμή, και το 35% της ομάδας τεσαμορελίνης βρέθηκε κάτω από το όριο λιπώδους ήπατος, έναντι 4% με το εικονικό. Ένα σχόλιο που δημοσιεύτηκε ταυτόχρονα χαρακτήρισε τα ευρήματα ενθαρρυντικά, αλλά ζήτησε μακρύτερες μελέτες.

Μνήμη και εγκέφαλος που γερνά

Σε μελέτη του 2012 στο University of Washington, 152 ενήλικες 55 έως 87 ετών, ορισμένοι με ήπια προβλήματα μνήμης, χρησιμοποίησαν τεσαμορελίνη ή εικονικό φάρμακο για 20 εβδομάδες. Η ομάδα της τεσαμορελίνης τα πήγε καλύτερα σε τεστ σχεδιασμού και νοητικής ευελιξίας. Μια μικρή πιλοτική μελέτη του 2026 με 22 άτομα για 10 εβδομάδες δεν βρήκε σαφείς αλλαγές στα συνήθη τεστ, αν και μια ανάλυση των εγκεφαλικών απεικονίσεων με υπολογιστή έδειξε κάποιες διαφορές.

Νεότερες εργασίες

Μια μετα-ανάλυση του 2026 συγκέντρωσε τέσσερις τυχαιοποιημένες μελέτες με 909 ασθενείς. Επιβεβαίωσε λιγότερο σπλαχνικό λίπος, μικρότερη περίμετρο μέσης και περισσότερη άλιπη μάζα, αλλά και περισσότερες πρόωρες αποχωρήσεις λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών. Μια μελέτη με το όνομα TRIUMPH, που δημοσιεύτηκε ως πρωτόκολλο το 2026, δοκιμάζει την τεσαμορελίνη μαζί με άσκηση σε 100 μεγαλύτερους ενήλικες με HIV που είναι ευάλωτοι ή κινδυνεύουν να γίνουν.

Κενά στα στοιχεία

• Οι μεγάλες μελέτες κράτησαν το πολύ έναν χρόνο, οπότε οι μακροχρόνιες επιδράσεις στην καρδιά είναι άγνωστες.
• Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν άνδρες με HIV, και λίγες μελέτες εξέτασαν άλλες ομάδες.
• Το σπλαχνικό λίπος επέστρεφε μετά το τέλος της θεραπείας.
• Οι μελέτες για το ήπαρ και τη μνήμη ήταν μικρές και χρειάζονται επιβεβαίωση.

Συνολικά

Η τεσαμορελίνη μειώνει αξιόπιστα το βαθύ κοιλιακό λίπος σε ενήλικες με HIV και μπορεί να μειώσει και το λίπος στο ήπαρ. Ότι αυτό σημαίνει λιγότερα εμφράγματα ή καλύτερη υγεία μακροπρόθεσμα δεν έχει αποδειχθεί ποτέ, και ακριβώς αυτή την αμφιβολία έθεσαν οι Ευρωπαίοι αξιολογητές.

Βιβλιογραφία

1. Falutz J, Allas S, Blot K, et al. Metabolic effects of a growth hormone-releasing factor in patients with HIV. N Engl J Med. 2007;357:2359-2370. PMID 18057338
2. Falutz J, Allas S, Mamputu JC, et al. Long-term safety and effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analogue, in HIV patients with abdominal fat accumulation. AIDS. 2008;22:1719-1728. PMID 18690162
3. Falutz J, Mamputu JC, Potvin D, et al. Effects of tesamorelin (TH9507), a growth hormone-releasing factor analog, in human immunodeficiency virus-infected patients with excess abdominal fat: a pooled analysis of two multicenter, double-blind placebo-controlled phase 3 trials with safety extension data. J Clin Endocrinol Metab. 2010;95:4291-4304. PMID 20554713
4. Spooner LM, Olin JL. Tesamorelin: a growth hormone-releasing factor analogue for HIV-associated lipodystrophy. Ann Pharmacother. 2012;46:240-247. PMID 22298602
5. Stanley TL, Falutz J, Marsolais C, et al. Reduction in visceral adiposity is associated with an improved metabolic profile in HIV-infected patients receiving tesamorelin. Clin Infect Dis. 2012;54:1642-1651. PMID 22495074
6. Baker LD, Barsness SM, Borson S, et al. Effects of growth hormone-releasing hormone on cognitive function in adults with mild cognitive impairment and healthy older adults: results of a controlled trial. Arch Neurol. 2012;69:1420-1429. PMID 22869065
7. Stanley TL, Feldpausch MN, Oh J, et al. Effect of tesamorelin on visceral fat and liver fat in HIV-infected patients with abdominal fat accumulation: a randomized clinical trial. JAMA. 2014;312:380-389. PMID 25038357
8. Stanley TL, Fourman LT, Feldpausch MN, et al. Effects of tesamorelin on non-alcoholic fatty liver disease in HIV: a randomised, double-blind, multicentre trial. Lancet HIV. 2019;6:e821-e830. PMID 31611038
9. Audsley J, Sasadeusz J, Lewin SR. Tesamorelin, liver fat, and NAFLD in the setting of HIV. Lancet HIV. 2019;6:e808-e809. PMID 31611037
10. Stewart CE, French KP, Wright TJ, et al. The effect of growth hormone-releasing hormone on cognition and brain connectivity in adults with cognition ranging from normal to mild cognitive impairment. eNeurologicalSci. 2026;44:100616. PMID 42382101
11. Erlandson KM, Gustafson L, Johnson JE, et al. Tesamorelin as an adjunct to exercise for improving physical function in HIV (TRIUMPH): a clinical trial protocol. BMJ Open. 2026;16:e120740. PMID 42419889
12. Ditta AM, Naeem RM, Sami MM, et al. Efficacy and safety of tesamorelin in people living with HIV (PLWH) with lipodystrophy: a systematic review and meta-analysis. J Int Assoc Provid AIDS Care. 2026;25:23259582261475549. PMID 42538058